In het laatste weekend van maart gaat de zomertijd weer in. Of voor de Vlamingen onder ons, het zomeruur. En dat is op zich wel fijn, want het blijft ’s avonds een uurtje langer licht. Maar je biologische klok kan er wel door van slag raken, zodat je (tijdelijk) het gevoel hebt dat je een uurtje slaap tekort komt. Met deze slimme tips voorkom je een katterig gevoel wat je kunt krijgen als je minder goed slaapt.

De zomertijd is indertijd ingevoerd omdat we er energie mee zouden besparen. Doordat het ’s avonds een uur langer licht blijft, hoeven de lampen pas later aan. Maar of  deze maatregel werkelijk geld of energie bespaart is onzeker.

De klok gaat een uur vooruit

Jean-Claude Juncker, de voormalige voorzitter van het Europees Parlement heeft indertijd het voorstel ingediend om de zomertijd af te schaffen. Niet alle EU landen hebben hiermee ingestemd. Het zal dan ook niet eerder gebeuren dan april 2021. Maar het kan ook zomaar zo zijn, dat men uiteindelijk beslist om de zomer- en wintertijd te handhaven.

Twijfel je of de klok voor- of achteruit gezet moet worden? Dan is een handig ezelsbruggetje dat in het voorjaar de klok een uur vooruit gezet wordt. En in het najaar de klok een uur wordt teruggezet.

Onze biologische klok

De overgang van wintertijd naar zomertijd is plotseling. De dagen worden geleidelijk vanaf 21 december een minuutje of wat per dag langer dus onze biologische klok krijgt ruimschoots de tijd om daar in mee te gaan. Maar in één klap een uur vooruit daar heeft onze biologische klok over het algemeen meer moeite mee.

Nu verschilt dit per persoon. Over het algemeen hebben avondmensen meer moeite om zich aan de zomertijd aan te passen dan ochtendmensen. Maar dit is geen vast gegeven. Ochtendmensen kunnen er ook last van hebben en bij avondmensen kan de overgang naar de zomertijd juist weer heel soepel verlopen.

We reageren op licht en donker. Daglicht geeft energie en wanneer het gaat schemeren gaat ons lichaam het slaaphormoon melatonine afgeven. De melatonine zorgt ervoor dat onze lichaamstemperatuur daalt, waardoor onze innerlijke klok weet dat het de bedoeling is dat we binnen afzienbare tijd gaan slapen.

Elke dag op dezelfde tijd opstaan en naar bed gaan

Voor ons lichaam is het het beste om iedere dag op dezelfde tijd op te staan en om te gaan slapen. Maar als je het heerlijk vindt om in het weekend lekker uit te slapen, dan gaat dat lastig.

We denken vaak dat we slaap inhalen als we in het weekend kunnen uitslapen. Maar in werkelijkheid verschuift door het uitslapen de biologische klok naar een later tijdstip, waardoor je van de zondag op maandagnacht een hele grote kans hebt om moeilijker in slaap te komen. En start je de week met een slaaptekort.

Als je niet weet hoe je biologische klok is afgesteld, dan kun je dat in de vakantie uitzoeken. Niet in de eerste week, want dan is de kans groot dat je meer slaapt door een opgebouwd slaaptekort. In de tweede vakantieweek noteer je wanneer je ’s morgens wakker wordt.  En duik ’s avonds je bed in wanneer je moe begint te worden en schrijf ook deze tijd op.

Na een paar dagen zul je een patroon herkennen van de tijd dat je wakker wordt. Vaak komen mensen er dan achter dat ze uiteindelijk meer slaap nodig hebben dan dat ze dit zichzelf gunnen.

Doordat we ook ’s avonds veel op onze telefoon kijken of op andere beeldschermen, kunnen we vaak moeilijker in slaap komen. Daarom is het goed om minimaal een uur voor het slapen gaan geen beeldscherm meer te gebruiken. Heb je moeite om in slaap te komen, breid dit dan uit naar zeker twee uur zonder beeldschermen.

Tips om met de zomertijd om te gaan

Onze biologische klok regelt ons slaap- en waakritme. Door de klok een uur te verschuiven is ook onze biologische klok ontregelt. Met onderstaande tips kun je er beter mee overweg en loop je niet gedurende een week of zelfs langer achter de feiten aan te hobbelen.

In de ochtend:
  • Zodra je wakker bent meteen je bed uit (jaja, dat is een lastige 😉 ) om de gordijnen te openen of ga als je dat liever doet, slapen met de gordijnen al open.
  • Zorg voor frisse lucht, dus de ramen open of nog beter is om 10 minuutjes naar buiten te gaan.
Overdag:
  • Ga overdag geregeld naar buiten.
  • Pak de fiets, dans tijdens je huishoudelijke opruimrondje, bewegen is natuurlijk altijd goed, maar helpt je ook om snel gewend te raken aan het tijdsverschil.
  • Ga overdag sporten en vermijd het – totdat je lichaam gewend is – om na het avondeten te gaan sporten.
’s Avonds:
  • Vermijd ’s avonds felle lampen of beeldschermen.
  • Ga totdat je bent gewend aan het nieuwe ritme even niet ’s avonds sporten of verplaats dat naar overdag.
  • Steek bijvoorbeeld kaarsjes aan, zet zachte rustgevende muziek op.
  • Drink warme (chocolade)melk in plaats van koffie.

En als je de komende week de weg op moet, wees dan extra voorzichtig. De eerste week nadat de klok een uur vooruit is gegaan, gebeuren er meer ongelukken op de weg!